O powstaniu

O POWSTANIU

Rok 1918 odegrał w dziejach Polski ogromną rolę. Był to rok niezwykły. Na oczach całego świata dokonała się klęska wojenna i nastąpił upadek trzech potęg zaborczych. Runęły ich systemy polityczne i aparaty okupacyjne. Na gruzach tych imperiów rozbudziły się narody i wyłoniło 9 nowych państw. Odrodziła się Polska.

Jednak Poznańskie oraz pozostałe ziemie zaboru pruskiego nie od razu weszły w skład Rzeczypospolitej. Dokonało się to dopiero po wybuchu zbrojnego Powstania, w dniu 27 grudnia 1918 roku w Poznaniu. To ono ostatecznie zdecydowało o przynależności państwowej Wielkopolski.

Kilka faktów o Powstaniu Wielkopolskim:

- jedyne w historii Polski zwycięskie Powstanie,

- dzień przed wybuchem Powstania do Poznania przybył Ignacy Jan Paderewski. W celu uniknięcia demonstracji politycznych, Urząd Spraw Zagranicznych Rzeszy postanowił zakazać przyjazdu pianiście. Nie udało się jednak przeszkodzić przyjazdowi pociągu wiozącego Paderewskiego do Poznania. Wręczenie mu nakazu opuszczenia miasta uniemożliwił niemieckim oficerom kordon Straży Ludowej.

- rozpoczęło się 27.12.1918 roku, kiedy to Niemcy, wzburzeni polskimi uroczystościami towarzyszącymi wizycie Paderewskiego, zorganizowali przemarsz oddziałów wojskowych przez miasto zrywając i deptając chorągwie koalicyjne

- Powstanie w Poznaniu rozpoczęło rewolucję także w wielu innych miastach, m.in. Kościanie, Krzywiniu i Czempiniu.

- do 30 grudnia powstańcy zajęli już znaczną część ziem, m.in. Kościan, gdzie zwycięstwo nad Niemcami zostało osiągnięte bez jednego wystrzału. W nocy z 29 na 30 grudnia 1918 roku członkowie "Rezerwy Skautowej", tajnej organizacji utworzonej przez Janusza Czaplickiego wykradli broń z magazynów niemieckiego garnizonu. Powstańcy wynieśli z magazynu m.in. 6 ciężkich karabinów maszynowych, 12 lekkich karabinów maszynowych, 107 pistoletów, 33 skrzynie granatów i 66 skrzyń amunicji. Część broni ukryto na obrzeżach miasta, część przekazano kompaniom powstańczym z Krzywinia i Wielichowa.

- 31 grudnia wolność odzyskały Krzywiń i Czempiń. Powstańcy nie zaprzestali jednak walk dołączając do kompanii w sąsiadujących miejscowościach.

- 6 stycznia Polacy zdobyli lotnisko Ławica, na którym bazowało 250 żołnierzy Niemieckich, niwelując w ten sposób niebezpieczeństwo zbombardowania stolicy wielkopolski. Niemcy usiłowali zniszczyć samoloty, m.in. dwukrotnie przeprowadzono naloty bombowe na Ławicę i Strzeszyn. W odpowiedzi na zdobytych samolotach 9 stycznia 1919 Wiktor Pniewski wraz z poznańską eskadrą zbombardował 12-kilogramowym ładunkiem lotnisko w Frankfurcie nad Odrą.

- 9 stycznia 1919 Naczelna Rada Ludowa oficjalnie ogłosiła przejęcie władzy. Rozpoczęło się stopniowe spolszczenie administracji.

- 11 stycznia 1919 roku do powstania wyruszyła śmigielska kompania, którą dowodził Józef Łukomski. Powstańcy brali udział w zwycięskiej bitwie pod Osieczną. Pięciuset ochotników z gminy Śmigiel pomaszerowało też do Bukówca Górnego i odebrało Prusakom dworzec kolejowy w Lipnie.

- 18 stycznia 1919 roku rozpoczęły się obrady konferencji pokojowej.

- 2 lutego miał miejsce początek rozmów polsko-niemieckich w Berlinie.

- Na 14 lutego datowany jest początek rozmów o przedłużeniu rozejmu kończącego I wojną światową z 11 listopada 1918. Niemcy sprzeciwili się objęciu nim również frontu wielkopolskiego, jednak pod naciskiem Francji, wyrazili ostatecznie zgodę. Rozejm został podpisany 16 lutego 1919 o godzinie 18.00 w Trewirze.